පෘථිවියට සමාන, පිටසක්වළ පාෂාණමය ග්‍රහලෝකයකින් ප්‍රථම වරට වායුගෝලයක් සොයාගැනේ

තාරකා විද්‍යාඥයින් විසින් සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයෙන් පිටත, පෘථිවියට සමාන ලක්ෂණ සහිත, ජීවය පැවතිය හැකි යැයි සැලකෙන කලාපයක (Habitable Zone හෙවත් Goldilocks Zone) පිහිටි පාෂාණමය ග්‍රහලෝකයක වායුගෝලයක් පළමු වරට සෘජු ව ම නිරීක්ෂණය කර තිබෙනවා. LHS 1140 b ලෙස නම් කර ඇති මෙම අපූර්ව ග්‍රහලෝකය පෘථිවියෙන් ආලෝක වර්ෂ 48ක් දුරින් පිහිටා ඇති අතර, එහි වායුගෝලය තුළ හීලියම් වායුව අඩංගු බව නවතම පර්යේෂණ හරහා මේ වනවිට සනාථ වී තිබෙනවා. ද්‍රව ජලය පැවතීමට අවශ්‍ය නිසි උෂ්ණත්වයක් සහිත කලාපයක පිහිටි පාෂාණමය බහිර් ග්‍රහලෝකයක් සතු ව වායුගෝලයක් පවතින බව විද්‍යාත්මක ව තහවුරු වූ ප්‍රථම අවස්ථාව මෙය වීම මෙම සොයාගැනීමේ ඓතිහාසික වැදගත්කම තවදුරටත් තීව්‍ර කරනවා.

හාර්වඩ් විශ්වවිද්‍යාලයෙන් සිය ආචාර්ය උපාධිය ලබාගත්, මෙම පර්යේෂණයේ ප්‍රධාන කතුවරයා වන කොලින් චෙරුබිම් (Collin Cherubim) ප්‍රකාශ කරන්නේ, මෙය තාරකා ජීව විද්‍යාව (Astrobiology) සහ පිටසක්වළ ජීවය සෙවීමේ මෙහෙයුම් සඳහා අතිශය වැදගත් සන්ධිස්ථානයක් වන බවයි. මෙම ග්‍රහලෝකය මුලින්ම සොයා ගනු ලැබුවේ 2017 වසරේ දී තාරකා විද්‍යාඥ ජේසන් ඩිට්මන් විසින්. චිලී රාජ්‍යයේ මැගලන් නිරීක්ෂණාගාරයේ පිහිටි WINERED නම් විශේෂ වර්ණාවලීක්ෂය භාවිතයෙන් මෙම ග්‍රහලෝකය සිය මව් තාරකාව ඉදිරියෙන් ගමන් කරන විට ලබාගත් දත්ත සහ ආලෝක සලකුණු විශ්ලේෂණය කිරීම හරහා විද්‍යාඥයින් විසින් එහි හීලියම් වායුව පවතින බව නිසැකවම තහවුරු කරගෙන තිබුණා.

LHS 1140 b ග්‍රහලෝකය කක්ෂගත වී ඇත්තේ අපගේ සූර්යයාට වඩා ප්‍රමාණයෙන් කුඩා මෙන් ම උෂ්ණත්වයෙන් අඩු “රතු වාමන” තාරකාවක් වටායි. සාමාන්‍යයෙන් මෙවැනි රතු වාමන තාරකා මගින් නිකුත් කරන අධික විකිරණ සහ සූර්ය ගිනිදැල් හේතුවෙන් ඒ අවට ඇති ග්‍රහලෝකවල වායුගෝලයන් සම්පූර්ණයෙන් ම වාගේ විනාශ වී යාමේ දැඩි අවදානමක් පවතිනවා. එහෙත්, වසර බිලියන 6ක් පමණ පැරණි මෙම තාරකාව මේ වනවිට සිය සක්‍රීය තත්ත්වය පසු කර ඇති බැවින්, ඉන් පිටවන විකිරණ මට්ටම ඉතා පහළ අගයක් ගන්නවා. ඒ හේතුවෙන් වසර බිලියන ගණනාවක් පුරාවට මෙම ග්‍රහලෝකයට සිය වායුගෝලය සුරක්ෂිත ව රඳවා ගැනීමට හැකි වී ඇතැ යි පර්යේෂකයෝ පෙන්වා දෙනවා. පාෂාණමය පෘෂ්ඨයක් සහ යකඩ මධ්‍යයක් සහිත යැයි සැලකෙන මෙම ග්‍රහලෝකය මත ද්‍රව ජලය විශාල වශයෙන් පැවතිය හැකි බවට ද විද්‍යාඥයන් අනුමාන කරනවා.

Science ජර්නලයේ ප්‍රකාශයට පත් කර ඇති මෙම පර්යේෂණ වාර්තාව මඟින් අදාළ ග්‍රහලෝකයේ ජීවය පවතින බවක් තවමත් ස්ථිර ව ම ප්‍රකාශ කර නැහැ. එහෙත්, පෘථිවියට සමාන ලක්ෂණ ඇති වෙනත් ලෝක පිළිබඳව සහ ජීවයට හිතකර අභ්‍යවකාශ පරිසරයන් පිළිබඳව අපගේ අවබෝධය පුළුල් කිරීමට මෙම ගවේෂණය අතිශයින්ම උපකාරී වනවා. අනාගතයේ සිදු කෙරෙන තවදුරටත් පුළුල් නිරීක්ෂණ මඟින් මෙම ග්‍රහලෝකය සතු ව ජලය තිබේ ද යන්න සහ එහි වායුගෝලයේ වෙනත් කුමන වායුන් අන්තර්ගත වන්නේ ද යන්න පිළිබඳව වඩාත් නිශ්චිත තොරතුරු අනාවරණය කර ගැනීමට විද්‍යාඥයින් බලාපොරොත්තුවෙන් සිටිනවා.