Science News වසර 22ක අභ්‍යවකාශ මෙහෙයුම නිමා කරමින් NASA ස්විෆ්ට් දුරේක්ෂය පෘථිවි වායුගෝලයට SathyaNovember 3, 2026018 views Screenshot විශ්වයේ ප්‍රචණ්ඩකාරීම අභ්‍යවකාශ පිපිරීම් සහ ගැමා කිරණ විමෝචනයන් නිරීක්ෂණය කරමින් අභ්‍යවකාශ විද්‍යාවේ දැවැන්ත පෙරළියක් සිදුකළ NASA ආයතනයට අයත් ‘නීල් ගෙහ්රල්ස් ස්විෆ්ට් (Neil Gehrels Swift Observatory) අභ්‍යවකාශ දුරේක්ෂය සිය මෙහෙයුම් කටයුතු අවසන් කරමින් නොපාලිත ලෙස පෘථිවි වායුගෝලයට ඇතුළු වී විනාශ වීමේ ආසන්න අවධියට පැමිණ තිබෙනවා. වසර 22කට ආසන්න කාලයක් අඛණ්ඩ ව ක්‍රියාත්මක වූ මෙම ඓතිහාසික දුරේක්ෂය, අධික සූර්ය ක්‍රියාකාරීත්වය හේතුවෙන් හටගත් ප්‍රබල වායුගෝලීය පීඩනය හමුවේ සිය කක්ෂීය උස වේගයෙන් අහිමි කරගැනීම නිසා මෙලෙස පෘථිවිය දෙසට ඇදී එමින් පවතින බවයි NASA විද්‍යාඥයන් තහවුරු කරන්නේ. මේ අභ්‍යවකාශ දුරේක්ෂය සුරක්ෂිත කරගැනීම සඳහා පසුගිය කාලසීමාව පුරාවට විවිධ තාක්ෂණික උත්සාහයන් ක්‍රියාත්මක වූ අතර, ඒ අතුරින් විශේෂිතම පියවර වූයේ 2026 ජූලි මාසයේ දී පෞද්ගලික අභ්‍යවකාශ සමාගමක් වන Katalyst Space Technologies හරහා ‘Link’ නම් රොබෝ යානයක් යවා දුරේක්ෂය ඉහළ කක්ෂයකට තල්ලු කිරීමට දැරූ උත්සාහයයි. කෙසේ වෙතත්, එම මෙහෙයුම අතරතුර මතු වූ සංකීර්ණ තාක්ෂණික දෝෂ හේතුවෙන් එම ගලවා ගැනීමේ ප්‍රයත්නය අසාර්ථක වුණා. ඉන් පසු ව දුරේක්ෂයේ උන්නතාංශය කිලෝමීටර 275 සීමාවෙන් පහළට පැමිණීමත් සමග එහි හැඩතල සහ දිශානතිය නඩත්තු කිරීමට නොහැකි තත්ත්වයක් උද්ගත වූ බැවින්, 2026 ඔක්තෝබර් 20 වන දින NASA ආයතනය විසින් ස්විෆ්ට් දුරේක්ෂයේ විද්‍යාත්මක මෙහෙයුම් කටයුතු නිල වශයෙන් අවසන් කරනු ලැබුණා. එක්සත් ජනපද අභ්‍යවකාශ බලකායේ සහ ජාත්‍යන්තර අභ්‍යවකාශ නිරීක්ෂණ ජාලයන්හි නවතම ගණනය කිරීම්වලට අනුව, මෙට්‍රික් ටොන් 1.5ක බරින් යුතු මෙම අභ්‍යවකාශ දුරේක්ෂය 2026 නොවැම්බර් 6 වන දින ආසන්නයේ දී පෘථිවි වායුගෝලයට ඇතුළු වීමට නියමිතයි. ස්විෆ්ට් දුරේක්ෂයේ කක්ෂීය ඇලවීම සමකයට අංශක 20.6ක් වන බැවින්, එය සමකයට උතුරින් සහ දකුණින් අංශක 20.6 සීමාව තුළ පිහිටි අප්‍රිකාව, දකුණු ඉන්දියාව, ගිනිකොනදිග ආසියාව, ඕස්ට්‍රේලියාව මෙන්ම මධ්‍යම සහ දකුණු ඇමරිකාව ඇතුළත් විශාල භූගෝලීය කලාපයකින් පෘථිවි වායුගෝලයට ඇතුළු වීමට ඉඩකඩ පවතිනවා. ගුරුත්වජ ත්වරණය සහ වායුගෝලීය ඝර්ෂණය හේතුවෙන් හටගන්නා අධික උෂ්ණත්වය නිසා දුරේක්ෂයේ වැඩි කොටසක් පෘථිවි පෘෂ්ඨයට ළඟා වීමට පෙර දැවී විනාශ වී යනු ඇති නමුත්, එහි අඩංගු අධික තාප ප්‍රතිරෝධී ටංස්ටන් ලෝහමය කොටස් සහ ඇතැම් ඝනකම් දෘශ්‍ය උපාංග විනාශ නොවී පෘථිවි පෘෂ්ඨයට පතිත වීමේ යම් හැකියාවක් පවතින බව පර්යේෂකයන් පවසනවා. පෘථිවි පෘෂ්ඨයෙන් සියයට 70කට වඩා වැඩි ප්‍රමාණයක් සාගරවලින් වට වී ඇති බැවින් මෙම අවශේෂ කොටස් මුහුදට පතිත වීමට ඇති සම්භාවිතාව ඉතා ඉහළ අතර, මිනිස් ජනාවාසයකට හෝ ජීවිතයකට හානියක් සිදුවීමේ අවදානම ඉතා අල්ප බවයි අභ්‍යවකාශ විශේෂඥයන් වැඩිදුරටත් පෙන්වා දෙන්නේ