අභ්‍යවකාශයේ අවි රඳවා ඇති බව ඇමරිකාව නිල වශයෙන් පිළිගනියි

පෘථිවි කක්ෂයේ අවියක් ස්ථානගත කර ඇති බව එක්සත් ජනපදය පළමු වරට නිල වශයෙන් තහවුරු කර තිබෙනවා. මෙය අභ්‍යවකාශයේ ස්ථානගත කළ සිය ප්‍රහාරාත්මක හැකියාවන් සම්බන්ධයෙන් ඇමරිකාව සිදු කළ ප්‍රථම ප්‍රසිද්ධ පිළිගැනීම ලෙසයි සැලකෙන්නේ.

එක්සත් ජනපද ගුවන් හමුදා ලේකම් ට්‍රෝයි මීන්ක් සඳහන් කළේ, සතුරු ක්‍රියාකාරකම්වලින් ඇමරිකානු හමුදා ආරක්ෂා කිරීම සඳහා මෙම කක්ෂගත ආයුධ පද්ධතිය අවශ්‍ය වන බවයි. ඔහු පවසන පරිදි, එහි හැකියාවන් ආරක්ෂක සහ ප්‍රහාරාත්මක යන කාර්යයන් දෙකම සඳහා යොදාගැනීමේ හැකියාව පවතිනවා.

කෙසේ වෙතත්, එම ආයුධයේ ස්වභාවය හෝ තාක්ෂණික තොරතුරු සම්බන්ධයෙන් ඇමරිකානු බලධාරීන් කිසිදු විස්තරයක් හෙළි කර නැහැ. ඒ හේතුවෙන් එය කුමන ආකාරයේ පද්ධතියක් ද යන්න පිළිබඳව විවිධ අනුමාන මතු වී තිබෙනවා.

රාජකීය එක්සත් සේවා ආයතනයේ (RUSI) අභ්‍යවකාශ යුද කටයුතු පිළිබඳ විශේෂඥ ආචාර්ය බ්ලෙඩින් බොවන් පවසන්නේ, එය විද්‍යුත් යුද (Electronic Warfare) හෝ ගුවන්විදුලි සංඥා බාධා කිරීමේ (Radio Jamming) පද්ධතියක් විය හැකි බවයි. එවැනි පද්ධති මඟින් සන්නිවේදන සංඥා කඩාකප්පල් කිරීම හෝ චන්ද්‍රිකා අතර සම්බන්ධතා අඩාල කිරීම සිදු කිරීමේ හැකියාව පවතිනවා.

තවත් විකල්පයක් ලෙස, චන්ද්‍රිකාවක් වෙත ප්‍රක්ෂේපණයක් එල්ල කර එය විනාශ කළ හැකි අවියක් විය හැකි බව ද ඔහු අදහස් ප්‍රකාශ කළා. එහෙත් එවැනි ආයුධ මඟින් විශාල අභ්‍යවකාශ සුන්බුන් ප්‍රමාණයක් නිර්මාණය විය හැකි බැවින් එය අඩු සම්භාවිතාවක් ඇති විකල්පයක් බව ඔහුගේ අදහසයි.

ට්‍රම්ප් පරිපාලනය විසින් යෝජනා කර ඇති “ගෝල්ඩන් ඩෝම්” (Golden Dome) මිසයිල ආරක්ෂක වැඩසටහනේ ප්‍රධාන අංගයක් ලෙස අභ්‍යවකාශය පදනම් කරගත් ආරක්ෂක පද්ධති සහ බාධක මිසයිල සැලකෙනවා. එහි අරමුණ වන්නේ ඇමරිකාවට එල්ල විය හැකි මිසයිල සහ වෙනත් ගුවන් තර්ජනවලින් රට ආරක්ෂා කිරීමයි.

2019 දී පිහිටුවන ලද එක්සත් ජනපද අභ්‍යවකාශ බලකාය හෙවත් US Space Force මුලින් නිර්මාණය කරන ලද්දේ සන්නිවේදන, නිරීක්ෂණ සහ නාවික කටයුතු සඳහා භාවිත වන ඇමරිකානු චන්ද්‍රිකා ආරක්ෂා කිරීමේ අරමුණින්. එහෙත් පසුගිය වසරේ දී ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් විසින් නිකුත් කළ විධායක නියෝගයක් මඟින් එම හමුදාවට ආරක්ෂාවට අමතරව ප්‍රහාරාත්මක භූමිකාවක් ද හිමිවන බව අවධාරණය කෙරුණා.

1967 අභ්‍යවකාශ ගිවිසුම අනුව කක්ෂගත අවි ලෙස සමූල ඝාතක අවි (Weapons of Mass Destruction) භාවිත කිරීම තහනම් කර තිබෙනවා. එහෙත් එම ගිවිසුමෙන් ආවරණය නොවන වෙනත් ආකාරයේ හැකියාවන් පිළිබඳව ඇමරිකාව, රුසියාව සහ චීනය ඇතුළු ලෝකයේ බලවත් රාජ්‍ය වසර ගණනාවක් තිස්සේ පර්යේෂණ සිදු කරමින් සිටියා.

නවීන යුද මෙහෙයුම් සඳහා චන්ද්‍රිකා අත්‍යවශ්‍ය වන බැවින්, ඒවා ඉලක්ක කරගත් ආයුධ පද්ධති සංවර්ධනය කිරීමේ තරගයක් ද වර්ධනය වෙමින් පවතිනවා. සන්නිවේදන කටයුතු, ඔත්තු බැලීම් සහ GPS නාවික පද්ධති බොහොමයක් රඳා පවතින්නේ චන්ද්‍රිකා මතයි.

මේ වසර මුල දී රුසියානු චන්ද්‍රිකා දෙකක් යුරෝපීය චන්ද්‍රිකා කිහිපයක සන්නිවේදන සංඥා බාධා කර ඇති බවට වාර්තා වූ අතර, 2024 දී ඇමරිකාව රුසියාව විසින් වෙනත් චන්ද්‍රිකාවලට ප්‍රහාර එල්ල කළ හැකි චන්ද්‍රිකාවක් කක්ෂගත කර ඇති බවට ද චෝදනා කර තිබුණා.

එමෙන් ම, චීනය අභ්‍යවකාශ හැකියාවන් සිය හමුදා නවීකරණ වැඩසටහනේ කොටසක් ලෙස සංවර්ධනය කරමින් සිටින බව එක්සත් ජනපද අභ්‍යවකාශ බලකාය පවසනවා. රුසියාව ද අනාගත ගැටුම්වල තීරණාත්මක සාධකයක් ලෙස අභ්‍යවකාශයේ ආධිපත්‍යය දකින බව ඔවුන්ගේ සැකයයි.

ඇමරිකාවේ නව හෙළිදරව්වට ප්‍රතිචාර දක්වමින් චීනය අභ්‍යවකාශයේ අවි තරගයක් ඇතිවීමේ අවදානම පිළිබඳ අනතුරු අඟවා තිබෙනවා. “අභ්‍යවකාශයේ යුද්ධයක් සඳහා සූදානම් වීම සහ එහි හමුදා හැකියාවන් පුළුල් කිරීම නවත්වන ලෙස අපි ඇමරිකාවෙන් ඉල්ලා සිටිනවා” යැයි චීන විදේශ අමාත්‍යාංශ ප්‍රකාශකයෙකු සඳහන් කළා.

විශ්ලේෂකයන් පෙන්වා දෙන්නේ, ඇමරිකාවේ මේ නව හෙළිදරව්ව අභ්‍යවකාශය සාමකාමී ගවේෂණ සඳහා වූ පරිසරයකින් ඉවත් වී, බලවතුන් අතර තරගකාරී සහ යුදමය ක්ෂේත්‍රයක් බවට පරිවර්තනය වෙමින් පවතින බවට තවත් ප්‍රබල සංඥාවක් බවයි.