2026 වසරේ කායික හෝ වෛද්‍ය විද්‍යාව සඳහා වන නොබෙල් ත්‍යාගය කාල් ඩයිසෙරොත් (Karl Deisseroth), පීටර් හෙගමන් (Peter Hegemann) සහ ජෝර්ජ් නාගල් (Georg Nagel) යන විද්‍යාඥයින් තිදෙනාට සම සම ව පිරිනැමීමට කැරොලින්ස්කා ආයතනයේ නොබෙල් කමිටුව තීරණය කර තිබෙනවා. ආලෝකයෙන් පාලනය වන අයන නාලිකා සහ ‘ඔප්ටොජෙනටික්ස්’ (optogenetics) සම්බන්ධයෙන් ඔවුන් කළ විශිෂ්ට සොයාගැනීම් වෙනුවෙන් මෙම ත්‍යාගය හිමි ව තිබෙනවා.
මෙම විප්ලවීය සොයාගැනීමේ ආරම්භය සිදුවුණේ පීටර් හෙගමන් සහ ජෝර්ජ් නාගල් විසින් තනි සෛලයක් සහිත ඇල්ගී විශේෂයකින් ‘චැනල්රොඩොප්සින්’ (channelrhodopsin) නම් සුවිශේෂී ප්‍රෝටීනයක් සොයා ගැනීමත් සමඟයි. මෙම ප්‍රෝටීනයට නිල් ආලෝකය වැටුණු විට, ඒ හරහා නාලිකාවක් විවෘත වී ආරෝපිත අයන සෛලය තුළට ගලා යාමෙන් විද්‍යුත් ආවේගයක් නිර්මාණය වන බව ඔවුන් විසින් සොයා ගනු ලැබුණා.
පසුව මෙම ක්‍රියාවලිය තවදුරටත් ඉදිරියට ගෙන ගිය කාල් ඩයිසෙරොත්, එම ප්‍රෝටීනයට අදාළ ජානය මීයන්ගේ ස්නායු සෛල තුළට සාර්ථක ව හඳුන්වා දීමට කටයුතු කළා. ඒ හරහා නිල් ආලෝකය භාවිතයෙන් ස්නායු සංඥා ක්‍රියාත්මක කළ හැකි ආලෝකයෙන් පාලනය වන ස්විචයක් නිර්මාණය කිරීමට ඔහු සමත් වූ අතර, 2005 වසරේ දී මෙම විශිෂ්ට සොයාගැනීම ප්‍රකාශයට පත් කෙරුණා.
ආලෝකය මඟින් ස්නායු සංඥා පාලනය කිරීමේ මෙම නව්‍ය ක්‍රමය ‘ඔප්ටොජෙනටික්ස්’ (optogenetics) ලෙස හැඳින්වෙන අතර, ඉන් ස්නායු විද්‍යාවේ නව යුගයක ආරම්භයක් සනිටුහන් වුණා. මෙම ක්‍රමය හරහා සජීවී මොළය තුළ මතකයන්, හැඟීම් සහ හැසිරීම් පාලනය කරන ස්නායු පරිපථ පිළිබඳව නිවැරැදි ව අධ්‍යයනය කිරීමට පර්යේෂකයන්ට දැන් හැකියාව ලැබී තිබෙනවා. තව ද, දෘශ්‍යාබාධ සහිත පුද්ගලයින්ගේ පෙනීම යථා තත්ත්වයට පත් කිරීම සඳහා සිදුකරන සායනික වෛද්‍ය පර්යේෂණවල දී ද මෙම ක්‍රමය භාවිත වනවා.
කාල් ඩයිසෙරොත් අමෙරිකාවේ ස්ටැන්ෆර්ඩ් විශ්වවිද්‍යාලය සහ හොවාර්ඩ් හියුස් වෛද්‍ය ආයතනය නියෝජනය කරන අතර, පීටර් හෙගමන් ජර්මනියේ හම්බෝල්ට් විශ්වවිද්‍යාලය ද, ජෝර්ජ් නාගල් ජර්මනියේ වර්ස්බර්ග් විශ්වවිද්‍යාලය ද නියෝජනය කරනවා. ස්වීඩන් ක්‍රෝනර් මිලියන 12ක නොබෙල් ත්‍යාග මුදල මෙම විද්‍යාඥයින් තිදෙනා අතර සම සම ව බෙදී යනු ඇති.
